دانشگاه و پیاده‌روی اربعین؛ رسالت‌ها و فرصت‌ها

«بزرگ‌ترین پیاده‌روی مسالمت‌آمیز جهان» این یکی از توصیفاتی است که دانشنامه عمومی ویکی پدیا در زمینه معرفی «اربعین» به کار برده است. ویکی پدیا در همین زمینه می‌نویسد:‌«اغلب زائران از نجف به کربلا به طول 80 کیلومتر را در مدت سه روز در یک راهپیمایی مسالمت‌آمیز طی می‌کنند.» ویکی پدیا اما اربعین را نمی‌شناسد. اربعین را نمی‌توان با آمار و عدد توصیف کرد. عظمت قیامت اربعین در روح حماسی «حسین(ع)» نهفته است و دقیقاً به همین دلیل است که هر فرد و مجموعه‌ای بر آن است تا خود را به نوعی با اربعین حسینی پیوند بزند.

 

 

در اربعین بیش از 20 میلیون نفر از نزدیک به 80 کشور جهان در شهر کربلا گرد هم می‌آیند. در این میان سؤال این است که رسالت دانشگاه در قبال اربعین حسینی چیست و آیا اصولاً می‌توان در زمینه وظایف نهاد دانشگاه در این زمینه سخن گفت؟ به نظر نمی‌رسد یافتن پاسخ این سؤال چندان دشوار باشد!

وظایف دانشگاه در قبال راهپیمایی اربعین

بعید است دانشگاه به عنوان محل تجمع نخبگان ملت بتواند خود را از چنین رویداد عظیم سیاسی- فرهنگی در سطح جهان برکنار بداند. اگر بخواهیم این موضوع را از نگاه روشنفکری و عافیت‌طلبانه هم مورد بررسی قرار دهیم، لاجرم خواهیم گفت نخبگان دانشگاهی در حوزه علوم انسانی، باید به دنبال یافتن ریشه‌های برپایی این تجمع عظیم انسانی در قلب یکی از ناامن‌ترین کشورهای جهان باشند! و به راستی پاسخ روشنی به این سؤال بدهند که کدام نیروی شگفتی، 20 میلیون انسان را به پیاده‌روی 80 کیلومتری در قلب چنان سرزمین ناامنی تحریص و تشویق کرده است؟ تحلیل ابعاد سیاسی و فرهنگی اجتماع عظیم اربعین حسینی بر منطقه غرب آسیا نیز می‌تواند یکی دیگر از کار ویژه‌های متخصصان دانشگاهی حوزه علوم سیاسی و اجتماعی باشد. 
یافتن پیامدهای فرهنگی اجتماع افرادی از 80 کشور جهان در دل یک منطقه کویری، داغ و البته ناامن، حتماً نیازمند آن خواهد بود تا پژوهشگران فعال در این عرصه، ابتدائاً شناخت روشنی از حسین(ع) و زندگی از نگاه پرنور او داشته باشند. با این وجود، پر واضح است که وظایف نهاد دانشگاه در قبال اربعین حسینی، منحصر در فعالیت‌های عافیت‌طلبانه و تحقیقاتی نخواهد بود. سؤال بعدی در این زمینه این خواهد بود که دانشگاه تا چه حد مایل است به دریای اربعین بپیوندد و در این اجتماع عظیم سیاسی- فرهنگی نقش ایفا نماید؟ برای یافتن این سؤال بد نیست سری به اخبار مربوط به نخستین جلسه ستاد اربعین دانشگاهیان با حضور نمایندگان فرهنگی دستگاه‌های آموزش عالی کشور در روز ششم مرداد ماه سال جاری در محل معاونت فرهنگی - اجتماعی وزارت علوم بزنیم. 
بر اساس گزارش قرائت شده در جلسه، سال گذشته بیش از ۱۲ هزار نفر به صورت سازمان یافته در قالب کاروان‌های دانشجویی و حدود ۱۵۰ هزار دانشجو نیز به صورت انفرادی زائر اربعین بودند. از طرفی، طبق محتویات منتشر شده از این جلسه در رسانه‌ها، پیش‌بینی شده است امسال بیش از 200 هزار نفر از جمعیت دانشجویی کشور در این مراسم عظیم شرکت نمایند. این یعنی آنکه امسال 5 درصد جمعیت دانشجویی کشور در پیاده‌روی اربعین حسینی شرکت خواهند داشت. این رقم اگرچه در مقایسه با جمعیت کل کشور، رقم قابل قبولی به نظر می‌رسد، ولیکن انتظار آن است که با برنامه‌ریزی منسجم‌تر معاونت فرهنگی وزارت علوم و دانشگاه آزاد در این زمینه، زمینه شرکت تعداد بیشتری از دانشگاهیان کشور در این رویداد فرهنگی عظیم فراهم شود. در فضایی که مردم ما با یک جنگ فرهنگی بی‌امان، مواجه هستند، دانشگاهیان به عنوان اقشار نخبه ملت خواهند توانست با حضور در این اقیانوس عظیم، زمینه تطهیر اخلاقی و اعتقادی خود را فراهم نمایند. شرکت در مراسم اربعین حسینی، یک فرصت تربیتی بی‌نظیر به حساب می‌آید و زمینه‌ساز رشد فرهنگی هر فرد خواهد بود. علاوه بر آنکه، دیدن افراد با ملیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف، خود به خود زمینه رشد آگاهی‌های فرد را فراهم می‌کند. نظر به اهمیت نهاد دانشگاه و نقش بنیادی آن در رقم زدن تحولات آینده کشور، شایسته است تا تلاش و برنامه‌ریزی‌ها برای سوق دادن هر چه بیشتر دانشگاهیان برای شرکت در این رویداد عظیم فراهم شود. طبیعتاً وظیفه تشکل‌های دانشجویی انقلابی در این زمینه سنگین خواهد بود. آنها باید بتوانند با تدارک برنامه‌های فرهنگی مناسب در ایام منتهی به پیاده‌روی بزرگ اربعین، نقش تاریخی خود در این برهه از تاریخ سیاسی اسلام را به خوبی انجام دهند. 
 

نماد وحدت و قدرت جهان اسلام

اربعین، در فضای متشنج منطقه می‌تواند نمایانگر وحدت و قدرت دنیای اسلام باشد و تشکل‌های دانشجویی باید با درک نقش تاریخی این مراسم عظیم، وظایف خود در قبال این رویداد را به خوبی به عرصه عمل برسانند. آنگونه که در خبرها آمده است، وزارت علوم امسال با تشکیل ستاد اربعین دانشگاهیان، تمهیدات اجرایی خوبی را برای برگزاری هر چه باشکوه‌تر پیاده‌روی دانشگاهیان تدارک دیده است. بر اساس تصمیم ستاد اربعین دانشگاهیان، دانشگاه‌های ایلام، علوم و فنون دریایی خرمشهر، شهید چمران اهواز، شهدای هویزه و واحد‌های پیام نور استان خوزستان و ایلام در مرزهای خروجی به زائران به ویژه زائران دانشجو خدمت‌رسانی خواهند کرد. همچنین دانشگاه‌های علوم پزشکی ایلام، اهواز و کرمانشاه و کانون‌های هلال احمر دانشگاه‌ها نیز در زمینه خدمات بهداشتی و درمانی فعالیت خواهند داشت.  در این فضا، طبیعتاً تکلیف عمده تشکل‌های دانشجویی، تبلیغ رویداد عظیم اربعین و زمینه‌سازی فکری در دانشجویان و دانشگاهیان برای شرکت فعال در آن خواهد بود. تبلیغات در این زمینه البته منحصر در فضای دانشگاه‌های کشور نخواهد بود. تشکل‌های فعال در این زمینه خواهند توانست با بهره‌گیری از امکانات ارتباطی متعددی که اکنون در اختیار همگان قرار دارد، نسبت به معرفی پدیده شگرف اربعین به دانشگاهیان دیگر کشورهای جهان نیز اقدام نمایند. در این مسیر، ارتباط‌گیری با سازمان‌های دانشجویی دیگر کشورهای جهان، یکی از مؤثرترین راهکارهای ممکن خواهد بود. امری که متأسفانه پس از گذشت 37 سال از عمر انقلاب اسلامی، تشکل‌های دانشجویی انقلابی هنوز نتوانسته‌اند ضعف خود در زمینه آن را برطرف نمایند! وظایف دانشگاه در قبال پدیده اربعین البته منحصر در دانشجویان و تشکل‌های دانشجویی نخواهد بود. 
 

 نقش اساتید دانشگاه

اساتید دانشگاه نیز به عنوان یکی از مؤثرترین عناصر انسانی حاضر در محیط دانشگاه می‌توانند با تبیین ابعاد مهم سیاسی- اجتماعی اجتماع عظیم اربعین در شرایط کنونی منطقه و جهان اسلام و تأثیرات مستقیم آن در تثبیت امنیت ایران و کشورهای منطقه، دانشجویان خود را به شرکت فعالانه در این مانور قدرت اسلام تشویق و ترغیب کنند. هدایت پایان نامه‌های کارشناسی ارشد و رساله‌های دکتری به سمت و سوی تحلیل دقیق ابعاد سیاسی، فرهنگی و اجتماعی رویداد عظیم اربعین نیز می‌تواند از دیگر وظایف اساتید دانشگاه در حوزه‌های علوم انسانی باشد. 

 

منبع : روزنامه جوان





،
[ شنبه 15 آبان 1395  ] [ 10:12 ب.ظ ] [ محمد معزی زاده ]